یکی از اولین سؤال‌هایی که هنگام خرید کمپرسور باد پیش می‌آید این است: اویلفری بخرم یا روغنی؟ جواب درست به این بستگی دارد که هوای فشرده قرار است به کجا برسد. در این مقاله تفاوت این دو نوع را از نظر کیفیت هوا، نگهداری، عمر و کاربرد بررسی می‌کنیم تا با خیال راحت انتخاب کنید.
- در کمپرسور روغنی، روغن قطعات متحرک داخل محفظه تراکم را روان می‌کند و ممکن است مقداری از آن به هوای خروجی برسد.
- در کمپرسور اویلفری، در مسیر تراکم هوا روغنی وجود ندارد و هوای خروجی از نظر روغن تمیز است.
- برای دندانپزشکی، آزمایشگاه، صنایع غذایی و دارویی، اویلفری انتخاب استاندارد است.
- برای کارهای عمومی کارگاهی، کمپرسور روغنی با فیلتر مناسب انتخاب رایج و مقرون‌به‌صرفه‌ای است.
کمپرسور روغنی چطور کار می‌کند؟
در کمپرسورهای پیستونی روغنی، کارتل (محفظه زیر سیلندر) پر از روغن است. روغن یاتاقانها، شاتون و دیواره سیلندر را روان می‌کند، اصطکاک را کم می‌کند و بخشی از حرارت را هم با خود می‌برد. نتیجه، کارکرد نرم‌تر و معمولاً عمر طولانی‌تر قطعات در کار سنگین است.
هزینه این مزیت، احتمال رسیدن ذرات و بخار روغن به هوای خروجی است. هرچه رینگ‌های پیستون فرسوده‌تر شوند، روغن بیشتری از کنار پیستون عبور می‌کند. به همین دلیل در کاربردهای حساس، بعد از کمپرسور روغنی فیلترهای مخصوص گرفتن روغن نصب میشود که باید مرتب بازبینی و تعویض شوند.
کمپرسور اویلفری چه فرقی دارد؟
در کمپرسور اویلفری، پیستون و سیلندر از موادی ساخته می‌شوند که بدون روغن هم با اصطکاک کم کار کنند. یاتاقانها معمولاً آببندیشده و دائم‌روغن‌کاری هستند، اما در مسیر تراکم هوا روغنی وجود ندارد. پس هوای خروجی از ابتدا آلوده به روغن نیست و نیازی به تعویض روغن هم ندارید.
در استاندارد بین‌المللی کیفیت هوای فشرده (ISO 8573-1)، بالاترین کلاس از نظر روغن «کلاس صفر» است. شرکت اطلس‌کوپکو تأکید می‌کند کمپرسورهای روغنی با فیلتراسیون فقط تا «کلاس ۱» (حداکثر ۰٫۰۱ میلی‌گرم روغن در هر متر مکعب) می‌رسند و این با کلاس صفر برابر نیست. البته رطوبت و گردوغبار هوای محیط در هر دو نوع وجود دارد و برای هوای کاملاً تمیز، رطوبت‌گیر و فیلتر لازم است.
مقایسه کامل در یک جدول
| ویژگی | کمپرسور روغنی | کمپرسور اویلفری |
|---|---|---|
| کیفیت هوا از نظر روغن | نیاز به فیلتر روغن برای کاربرد حساس | بدون روغن از ابتدا |
| نگهداری | کنترل سطح و تعویض روغن، تعویض فیلترها | بدون تعویض روغن؛ تمیزی فیلتر هوا و تخلیه مخزن |
| کار سنگین و پیوسته | معمولاً مقاوم‌تر و خنک‌تر | مناسب کار متوسط؛ دوره کار و استراحت را رعایت کنید |
| ریسک آلودگی | اگر فیلتر از کار بیفتد، روغن به مسیر میرسد | ریسک آلودگی روغنی ندارد |
| کاربرد شاخص | تعمیرگاه، صنعت، کارگاه‌های عمومی | دندانپزشکی، آزمایشگاه، غذایی، دارویی، ایربراش |
کدام را انتخاب کنم؟
اویلفری را انتخاب کنید اگر…
- هوا مستقیم با بیمار، دارو، غذا یا نمونه آزمایشگاهی در تماس است.
- کار ظریف رنگکاری، ایربراش یا ماکت‌سازی انجام می‌دهید و حتی کمی روغن، سطح کار را خراب می‌کند.
- نمی‌خواهید درگیر کنترل و تعویض روغن باشید.
کمپرسور ۶۰ لیتری اویلفری ایران کمپرسور با دو سیلندر و دو هیت‌سینک، برای مطب، آزمایشگاه و کارگاه‌های کوچک طراحی شده است.
روغنی را انتخاب کنید اگر…
- کار پیوسته و سنگین در تعمیرگاه، صافکاری یا کارگاه صنعتی دارید.
- هوا برای ابزارهای بادی، باد لاستیک یا تمیزکاری عمومی استفاده میشود.
- آماده‌اید سطح روغن را مرتب کنترل کنید و طبق برنامه تعویض کنید.
کمپرسورهای تسمه‌ای مثل کمپرسور ۳۵۰ لیتری تسمه‌ای با هواساز روغنی و نشانگر سطح روغن، برای همین نوع کار ساخته شده‌اند.
سؤالات متداول
آیا کمپرسور اویلفری اصلاً روغن ندارد؟
در مسیر تراکم هوا روغنی وجود ندارد. ممکن است یاتاقانها گریس دائمی آببندیشده داشته باشند، اما این روغن با هوای فشرده در تماس نیست.
میشود با فیلتر، هوای کمپرسور روغنی را برای دندانپزشکی تمیز کرد؟
فیلترها روغن را تا حد زیادی میگیرند، اما اگر فیلتر اشباع شود یا از کار بیفتد، روغن به مسیر میرسد. برای کاربردهای پزشکی و دندانپزشکی، کمپرسور اویلفری انتخاب استاندارد است.
کمپرسور اویلفری نگهداری ندارد؟
تعویض روغن ندارد، اما تخلیه روزانه آب مخزن، تمیز نگه داشتن فیلتر هوای ورودی و پره‌های خنک‌کننده، و رعایت زمان استراحت دستگاه همچنان لازم است.
برای رنگکاری خودرو کدام بهتر است؟
هر دو قابل استفادهاند، به شرطی که هوای رسیده به پیستوله خشک و بدون روغن باشد. با کمپرسور روغنی حتماً فیلتر روغن و جداکننده آب نصب کنید.
منابع: مقاله «کمپرسور اویلفری یا روان‌کاری‌شده» از اطلس‌کوپکو، استاندارد کیفیت هوای فشرده ISO 8573-1 و اطلاعات هوای فشرده دندانپزشکی از دور دنتال (Dürr Dental).
